عناوین مطلب
(منظور ما در اینجا متداولترین فرم آن یعنی آدنوکارسینومای معده میباشد، زیرا انواع بافت شناسی دیگر مثل لنفوم و کارسینویید در کنار لنفومها و کارسینوییدهای سایر مناطق بدن طبقهبندی میشود).
سرطان معده شایعترین علت مرگ ناشی از سرطان در دنیا در قرن بیستم بوده است. در حال حاضر بعد از سرطان ریه از این لحاظ در مرتبه دوم قرار گرفته است.
در دنیا در رتبه ی چهارم شیوع سرطانها قرار دارد و در کشورهای غربی (احتمالا به سبب اصلاح الگوهای تغذیه و سبک زندگی) رو به کاهش است.
در ایران این سرطان شایعترین سرطان گوارشی، و شایعترین سرطان در مردان ایرانی میباشد.
عوامل خطر را میتوان به دو دسته ی قابل اصلاح و غیرقابل اصلاح تقسیم کرد.
عوامل خطر غیرقابل تغییر
نژاد: نژاد اسیای شرقی و پاسیفیک بیش از بقیه مستعد هستند.
سن: فاکتور مهمی است. ۹۰درصد کانسرهای معده در سن بالای ۴۵ سال رخ میدهد.
سابقه فامیلی: وقوع سرطان معده در اعضای خانواده احتمال آن را تا ۲-۴ برابر افزایش میدهد.
جنس مذکر: مردان بین۲-۵ برابر ریسک بیشتری دارند.
ژنتیک: برخی سندرم ها و اختلالات ژنتیکی با افزایش خطر ابتلا به سرطان معده همراهی دارند.
من جمله سندرم های لینچ، FAP، پوتزجگرز، لیفرامنی و غیره
عوامل قابل تغییر و اصلاح
شایع ترین آن، عفونت هلیکوباکتر پیلوری که خصوصا با نوع سرطان معده تحتانی همراهی دارد. البته عفونت این باکتری در کشورهای درحال توسعه و درکل در جهان شایع است، و اینطور نیست که لزوما به سرطان منجر شود، ولی خطر آن را به وضوح بالا میبرد.
عفونت با ویروس ابشتنبار (EBV) در حدود ۱۶درصد موارد سرطان معده دیده شده و احتمالا با انواعی از آن ارتباط دارد.
سیگار: هم ریسک سرطان قسمت فوقانی و هم قسمت تحتانی معده را افزایش میدهد.
چاقی: نمایه جرم بدن (body mass index= BMI) بالاتر از ۳۰، ریسک سرطان قسمت میانی و تحتانی معده را افزایش میدهد.
برخی مطالعات افزایش ریسک سرطان معده با مصرف زیاد گوشت قرمز، و کاهش آن با افزایش مصرف میوه و سبزیجات را نشان داده است.
غربالگری
در مناطقی که شیوع سرطان معده بالا میباشد مانند کشور ژاپن، غربالگری توسط تستهایی مثل تست خونی عفونت اچ پیلوری، اندوسکپی، و رادیوگرافی با بلع مواد دارای کنتراست انجام میشود.
الگوی انتشار
سرطان معده ابتدا از تغییر در ساختار و رشد بیرویه ی سلولهای مخاط معده شروع میشود و میتواند از طریق گسترش در جدار و تهاجم مستقیم، یا از طریق مسیرهای لنفاوی، یا خون، اعضای دیگر مثل روده ها، پانکراس، پریتوئن، کبد و غیره را درگیر کند.
علائم
شایعترین علایم بی اشتهایی، سیری زودرس، احساس ناراحتی شکم، کاهش وزن ناخواسته، اختلال در بلعیدن غذا(دیسفاژی) ، ضعف ناشی از کم خونی، تهوع استفراغ، و مدفوع قیری رنگ(به دلیل خونریزی داخلی) میباشد.
در مواردی ممکن است توده شکمی یا غدد لنفاوی ناشی از انتشار سرطان، یا بزرگی کبد، قابل لمس باشد.
تشخیص
معمولا تشخیص اولیه با اندوسکپی و نمونه برداری از مخاط معده انجام میشود و بعد از تشخیص بافت شناسی نیاز به بررسی کامل جهت مرحله بندی بیماری، بوسیله ی سونوگرافی اندوسکپیک، سی تی اسکن و گاهی ام آر آی (برای برخی موارد مشکوک کبدی) میباشد.
پیش آگهی
به زمان تشخیص وابسته است. متاسفانه سرطان معده پیشرفته پیش آگهی بدی دارد و درمان آن مشکل و عود بعد از درمان شایع است.
این پیش آگهی با حضور مواردی مثل بیماریهای همزمان دیگر، مرحله ی بالاتر بیماری، اختلالات آزمایشگاهی خون، و برخی اختلالات ژنتیکی، بدتر میشود.
درمان
اولین شانس درمان در وجود امکان جراحی کامل تومور و بافت اطراف و غدد لنفاوی میباشد. درمانهای کمکی شیمی درمانی و پرتودرمانی جهت تلاش هرچه بیشتر برای ریشه کن کردن سلولهای سرطانی انجام میشود. در موارد پیشرفته و گسترده از شیمی درمانی و پرتودرمانی و گاهی جراحیهای تسکینی جهت کنترل علائم و تسکین استفاده میشود.
برگرفته از
Devita, Hellman, and Rosenberg’s CANCER
Perez and Brady’s Radiation oncology
و پژوهشکده بیماریهای گوارش و کبد، DDRI
نظرات