عناوین مطلب
پروستات غده ای است که در آقایان ابتدای مجرای ادراری را دربر میگیرد و مواد محافظ و مغذی اسپرم را تولید میکند. کانسر پروستات شایعترین کانسر احشایی در مردان کشورهای پیشرفته ی دنیا است. این کانسر اصطلاحا «سرطان مردان مسن» نامیده میشود. چون قوی ترین ریسک ایجاد آن بالارفتن سن است.
در افراد ۵۰تا۵۹ سال یک نفر از هر ۵۸ نفر، ۶۰تا۶۹ سال یک نفر از هر ۲۱ نفر، و بالای ۷۰ یک نفر از هر ۱۲ نفر به طور متوسط به این بیماری مبتلا میشوند.
فاکتورهای مستعد کننده غیر از سن:
موارد هورمونی:
این موارد هم در ابتلا و هم در پیشرفت بیماری موثر است. به همین دلیل درمانهای هورمونی قسمت مهمی از درمان کانسرهای پروستات پیشرفته است. مطالعات نشان داده سطح بالاتر تستوسترون در خون با افزایش ریسک مرتبط است.
تغذیه:
-اضافه وزن، حجم بالای غذای مصرفی، و مصرف بالای چربی، همگی ریسک های مستقلی برای افزایش خطر کانسر پروستات هستند و میتوانند بعضا تا دوبرابر خطر را افزایش دهند.
-مصرف بالای گوشت قرمز بیش از دوبرابر خطر را نسبت به جمعیت عادی افزایش میدهد.
-ایزوفلاوان (در سویا) و سلنیوم (موجود در غلات، آجیل، غذاهای دریایی و گوشت پرندگان) ریسک را کاهش میدهد.
-گوجه فرنگی حاوی لیکوپن است و در بیش از پنجاه مطالعه سود آن در کاهش خطر کانسر پروستات دیده شده. همچنین دیده شده این سود در گوجه فرنگی پخته بیشتر از خام بوده.
سابقه خانوادگی:
وجود فرد مبتلا به سرطان پروستات در خانواده خصوصا اگر سن ابتلا زیر ۵۵ سال باشد خطر ابتلا را بالا میبرد. افرادی که یک خویشاوند درجه یک مبتلا دارند ۲/۲ برابر خطر بیشتری از سایر افراد جامعه دارند. اگر دو نفر از اعضای خانواده مبتلا باشند ریسک پنج برابر است.
این افزایش خطر را نمیتوان صرفا به یک علت محدود کرد. دیده شده که هم فاکتورهای محیطی و تغذیه ای مشترک موثر است و هم کاهی استعداد ارثی.
فاکتورهای مرتبط با ژن:
دیده شده که تفاوتهایی در توالی DNA در مردان نژاد آسیای شرقی، نقش محافظتی در برابر کانسر پروستات ایفا میکند و به همین دلیل این افراد از مردان غربی کمتر مبتلا میشوند. تحقیقات در رابطه با نقش ژنها همچنان ادامه دارد.
سایر موارد:
در برخی مطالعات سابقه التهابات مزمن یا مکرر بعلت بیماریهای گنوره (سوزاک) و سیفلیس ممکن است موثر باشد.
سیگار خطر ابتلا را در این نوع خاص سرطان افزایش نمیدهد، اما در بیماران مبتلا، افراد سیگاری مرگ و میر بیشتری دارند.
غربالگری و بیماریابی
از دهه ۱۹۸۰ پس از کشف نشانگر خونی PSA،تشخیص زودرس سرطان پروستات به طرز بارزی افزایش پیدا کرد. اما همزمان تعداد نمونه برداریهای بی مورد و منفی هم افزایش یافت. (تشخیص قطعی در نهایت با نمونه برداری میباشد و نشانگر PSA فقط یک غربالگری اولیه است.)
همچنین با توجه به اینکه در مردان ۷۰سال به بالا حداقل ده درصد جمعیت (بعضی مطالعات تا ۵۰درصد) در پروستات خود سرطان دارند اما بعلت سیر آهسته در نهایت علامتدار نشده و فرد به عمر طبیعی و از بیماریهای دیگر فوت میکند. بنابراین نظر سازمانهای مختلف جهانی دررابطه با غربالگری متفاوت است اما دستورالعمل اورولوژیستهای امریکا میگوید که مردان ۴۰تا ۷۰ ساله درصورت تمایل خصوصا اگر فاکتورهای خطر ذکر شده در بالا (مهمترین سابقه خانوادگی مثبت) را داشته باشند، میتوانند با PSA و معاینه سالانه غربالگری شوند.
علائم و تشخیص:
سیر بالینی و سرعت کانسر پروستات در بیماران مختلف متفاوت است اما عموما سیر آهسته ای دارد و در ماهها یا سالهای ابتدایی ابتلا بی علامت است. بعد از پیشرفت به ترتیب علائم ادراری مثل اختلال در ادرار کردن، احتباس ادرار، وانسداد مزمن، اختلالات عملکرد جنسی، درگیری غدد لنفاوی، استخوان و گاهی احشا مثل کبد ایجاد میشود. معمولا تشخیص بیماری توسط متخصص اورولوژی و با معاینه و نمونه برداری انجام میشود.
درمان:
درمان سرطان پروستات به صورت دراماتیکی در طی سالهای اخیر خصوصا پانزده سال گذشته، با کشف و تایید ۵داروی مهم، تکنیکهای جدید جراحی، و استفاده از روشهای مدرن پرتودرمانی با خطر کمتر و اثر بیشتر، پیشرفت داشته است.
با توجه به وسعت بیماری و سرعت و سیر آن که از آزمایش بافت شناسی و خونی و تصویربرداری مشخص میشود، میتواند از پیگیری بدون درمان در موارد کم خطر، تا جراحی پروستات، پرتودرمانی ، درمانهای هورمونی، یا ترکیبی از آنها؛ و درموارد متاستاتیک درمان هورمونی، شیمی درمانی و داروهای پزشکی هسته ای (رادیودارو) باشد.
برگرفته از:
Devita, Hellman, and Rosenberg’s CANCER
Perez and Brady’s Radiation oncology
نظرات