عناوین مطلب
سرطان شایعی که واکسن دارد!
در ۸۰سال گذشته در کشورهای توسعه یافته میزان موارد سرطان سرویکس(دهانهی رحم) پیشرفته و مرگ و میر و بیماریزایی ناشی از آن به میزان زیادی کاهش یافته است. این موضوع ناشی از غربالگری مؤثر و درمان ضایعات پیشسرطانی است. اما در سرتاسر دنیا همچنان سرطان سرویکس از شایعترین سرطانهاست و چهارمین سرطان شایع در زنان است. بعلت نبود غربالگری و شیوع بالای HIV، بیشترین شیوع ابتلا در قارهی آفریقاست، اما بعلت شیوع ویروس HPV در سایر نقاط جهان خصوصا کشورهای درحال توسعه نیز شایع است.
ویروس HPV
بیش از ۹۰درصد موارد سرطان سرویکس به حضور ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) مرتبط است که از طریق رابطهی جنسی منتقل میشود. عفونت با این ویروس در دنیا شیوع بالایی دارد. این عفونت در اکثر افراد ظرف ۲سال پاک میشود، ولی در حدود ۱۵ درصد زنان مبتلا، باقی مانده و باعث تغییر در سلولها به سمت پیشسرطانی و بعد سرطان میگردد. این ویروس در مردان نیز عفونت بیعلامتی ایجاد میکند که میتواند باعث انتقال آن به زنان، یا گاهی ضایعات سرطانی تناسلی در مردان، شود.
به طور معمول ۱۰ تا ۲۰ سال از زمان مواجهه با ویروس، تا ابتلاء به سرطان طول میکشد.
عوامل خطر ابتلا به سرطان سرویکس همان عوامل خطر ابتلا به عفونت HPV هستند، شامل:
⁃ سن پایین شروع روابط جنسی (کمتر از ۱۶سال)
⁃ ارتباط جنسی با افراد متعدد در طول زندگی
⁃ داشتن همسر/زوج با سابقه روابط متعدد
⁃ سابقهی ابتلا به سایر عفونتهای منتقله از راه جنسی مثل گنوره، تبخال تناسلی، و HIV
سایر فاکتورهای خطر شامل مصرف سیگار و مواجهه با مواد سرطانزا نیز در این امر دخیل هستند.
واکسن
واکسن چهارظرفیتی HPV (علیه چهار سوش مختلف ویروس) در سال ۲۰۰۶ توسط سازمان FDA تایید شد و از آن زمان در کشورهای پیشرفته همهی دختران و پسران سن ۹تا ۲۶ سال تحت واکسیناسیون قرار میگیرند. با وجود اهمیت قابل توجه این واکسن در پیشگیری از عفونت HPV و سرطانهای مربوط به آن (تناسلی و دهان و حلق)، متاسفانه بعلت مسائل مربوط به هزینه و دسترسی، هنوز در همهی دنیا واکسیناسیون رایج نمیباشد. تاکنون در ۶۴ کشور جهان واکسن HPV جزء برنامه واکسیناسیون کشوری عمومی قرار گرفته است.
(در کشور ما متاسفانه هنوز واکسیناسیون HPV جزء برنامهی کشوری نمیباشد. ولی امکان خریداری آن از داروخانهها و مراکز معتبر وجود دارد.)
غربالگری
با توجه به اینکه سرطان سرویکس همیشه ابتدا از ضایعات پیشسرطانی آغاز میشود و قبل از فاز رشد سریع یک دورهی پیش سرطانی بلند مدت دارد، توصیه میشود که همهی خانمها (بدون توجه به فعالیت جنسی) از ۲۱ سالگی غربالگری را با انجام پاپاسمیر (نمونه از ترشحات دهانه رحم) هر ۲-۳ سال در کلینیکهای زنان و مامایی شروع کنند. درصورت طبیعی بودن غربالگریها، با مشورت پزشک، میتوان بعد از سی سال فواصل انجام را افزایش داد و نهایتا در ۶۵ سالگی متوقف کرد.
علائم بالینی
علاوه بر تشخیص حین غربالگری؛ علائم سرطان سرویکس در خانمهایی که غربالگری نمیشوند میتواند شامل خونریزیغیر طبیعی یا تغییر میزان و دفعات خونریزی ماهیانه، خستگی، ترشح، سوزش ادرار، درد لگنی، و در صورت درگیری سایر اعضای بدن، علائم مربوط به شکم و ورم پاها باشد.
تشخیص
تشخیص بیماری با معاینه و نمونهبرداری، و سپس تصویربرداری برای کشف میزان وسعت درگیری میباشد.
درمان
در مراحل اولیه بیماری با جراحی یا پرتودرمانی (با یا بدون شیمی درمانی همراه) ریشهکن میگردد. در موارد پیشرفته تر از درمانهای مختلف و ترکیبی جهت کنترل بیماری استفاده میشود.
هرچه بیماری پیشرفتهتر باشد درمان قطعی مشکلتر است.
در موارد گسترده هدف درمان کنترل گسترش تومور و افزایش بقای بیمار است.
دکتر منصوره دهقانی
همراه با نکاتی برگرفته از:
Perez and Brady’s Radiation oncology
نظرات